Tronca de Nadal

¿Qué ye a Tronca de Nadal?

La Tronca de Navidad en 2022

A Tronca de Nadal u A Tronca de Navidad ye una d'as fiestas más entrañables d'o ciclo y solsticio d'ibierno en Aragón (tamién de Cataluña do se diz o «Tió» de Nadal). A tronca de Nadal ye una celebración familiar, intima y domestica arredol d'o fuego d'o fogar, en a cuala participan toz os miembros d'a casa, pero muit especialmén as ninas y os ninos d'a familia.

 

Puedes ver más sobre como hacemos la tronca aquí.

Tradición con historia

A Tronca de Nadal se realiza cada Buena nuei d'alcuerdo con a tradición y a uns rituals que se pierden en a nuei d'os tiempos.

A Tronca u toza ye o tizón u tronco más gran d'os cuals creman en o fuego d'o fogar en as fredas chornadas d'o ibierno (por causa de que o fuego, a casa, o fogar constituyen un elementos fundamentals en as tradicions más ancestrals).

Un tronco que se bendice y arredol d'o cual se formulan os buens deseyos -manimenos, si no i hai fogaril tamién puede estar un tronco que se trobe en cualsiquier rincón d'o fogar u d'a estancia familiar-.

O rito d'a Tronca

«Tronca de Nadal yo te bendizco, ¡En o nombre de o Pai, de o Fillo y de o Esprito Santo! Amén!»

«Bebe tizón, bebe porrón, tu por a boca y yo por o garganchón»

«Tronca de Nadal, caga turrons y pixa vi blanc»

«Buen tizón, buena casa, buen barón, buena brasa, que Dios conserve a os amos d´ista casa»

«Buen tizón, buen barón, buena casa, buena brasa. Buena longaniza grasa, Y la Dueña d´ista casa»

Un niño en la Tronca de Navidad en 2022

Dimpués d'a bendición y o recitau d'os mayors ye o momento en o cual se fa «cagar» a la tronca u a lo tizón y seguidamén, «misteriosamén», como por machia en una machica nuei, apareixen os presén que han ocultau pais y lolos ta ilusión y goyo d'os más chicos.

Ana Abarca de Boleya, escritora y relichiosa d'o Monesterio de Casbas escribiba, en aragonés, en o sieglo XVII:

«Toz la claman buena noche, dirálo la colación

y lo tizón de Nadal que ye nombrado tizón»

A nuestra cultura

Grupo de niños en la Tronca de Navidad en 2023

Emos de mantener istas celebracions populars que tienen una enorme valor social, etnolochico, cultural y istorico, y son capaces de sobrepasar os limites imposaus por a sociedat de consumo.

Ye menester conservar-las y esparcer-las como una parte importán d'a nuestra identidat y patrimonio cultural intanchible, evitando a suya perda u desprestichio fren a atros costumbres, en buena mida adquiridas en os años d'o desarrollismo, que marcoron o desinterés por as tradicions aragonesas, abocando-las a la suya retroceso u, mesmo, completa desaparición.

argAragonés